การอ่านใบเสนอราคาเครื่องจักรอุตสาหกรรมไม่ใช่แค่ดูตัวเลข — แต่คือการ ถอดรหัสคำศัพท์ที่บอก capability, scope, และความรับผิดของแต่ละฝ่าย · ใบเสนอราคาที่เขียนดีมีคำศัพท์เฉพาะ 50-100 ตัว · ตีความถูกหมด = compare quote ได้ถูก · ตีความผิดแม้แค่ 1 คำ = ตัดสินใจบนข้อมูลผิด · บทความนี้รวบรวม 8 หมวดที่พบบ่อยที่สุดในใบเสนอราคาเครื่องจักรนำเข้า
SHINRAI Trading and Engineering — Authorized Sales & Service Representative ของ eldec, Interpower และ U-Bright ในไทย · ทุกใบเสนอราคาที่ SHINRAI ส่งให้ลูกค้ามาพร้อมคำอธิบายภาษาไทยของศัพท์เฉพาะ — ลูกค้าไม่ต้องตีความเอง · ติดต่อ [email protected] · 098-978-9952
หมวดที่ 1 — Power & Energy Units
CATEGORY 01 · POWER & ENERGY
หน่วยพลังงานและกำลัง
| kW | Kilowatt | Real power / กำลังจริง — ใช้ specify ความสามารถเครื่อง · 1 kW = 1,000 watts |
| kVA | Kilovolt-Ampere | Apparent power / กำลังปรากฏ (รวม reactive) — ใช้ size หม้อแปลง/breaker · kVA = kW / PF |
| kWh | Kilowatt-hour | Energy consumption / พลังงานที่ใช้สะสม — หน่วยที่ MEA/PEA คิดบิลค่าไฟ |
| kWh/Ton | Energy per Ton | Specific energy consumption — ใช้เปรียบเทียบประสิทธิภาพระหว่างเครื่อง · ยิ่งน้อยยิ่งดี |
| MJ | Megajoule | 1 MJ = 0.278 kWh = 947 BTU · ใช้ใน thermodynamic calculation |
| BTU/hr | British Thermal Unit/hour | หน่วย US — 1 BTU/hr = 0.293 watts · พบใน HVAC/cooling tower |
| kcal/kg | Kilocalorie per Kilogram | Specific heat — energy ต่อมวล · ใช้คำนวณ heating load |
| hp | Horsepower | 1 hp = 0.746 kW (mechanical) · พบในมอเตอร์ US-spec |
หมวดที่ 2 — Electrical Specifications
CATEGORY 02 · ELECTRICAL
คำศัพท์ระบบไฟฟ้า
| V (Voltage) | โวลต์ | ไทย: 380V/400V 3-phase, 220V 1-phase · USA: 480V · Europe: 400V |
| A (Ampere) | แอมแปร์ | กระแสไฟ — ใช้ size cable + breaker |
| Hz | Hertz (frequency) | ไทย/EU: 50 Hz · USA: 60 Hz — ห้าม mismatch |
| kHz | Kilohertz | 1,000 Hz · induction heating: 1-400 kHz typical |
| PF | Power Factor | 0-1 ratio · > 0.95 ดี, < 0.85 โดนค่าปรับการไฟฟ้าฯ |
| THD | Total Harmonic Distortion | % — ยิ่งต่ำยิ่งดี · < 5% acceptable, < 3% premium |
| 3-phase / 1-phase | 3-เฟส / 1-เฟส | เครื่องอุตสาหกรรมเกือบทั้งหมดเป็น 3-phase |
| IP rating | Ingress Protection | เช่น IP54 (กันฝุ่น+น้ำกระเด็น), IP65 (กันฝุ่น 100% + น้ำฉีด), IP67 (จุ่มน้ำได้) |
| Class F / Class H | Insulation class | Class F = 155°C max, Class H = 180°C max winding temperature |
หมวดที่ 3 — Mechanical & Dimension
CATEGORY 03 · MECHANICAL
มิติและคำศัพท์เชิงกล
| mm / m | Millimeter / Meter | หน่วย metric · 1 m = 1,000 mm · ห้ามสับสนกับ inch (1 inch = 25.4 mm) |
| kg / t | Kilogram / Metric Ton | 1 t = 1,000 kg (metric) · short ton (US) = 907 kg · long ton (UK) = 1,016 kg |
| DN | Diameter Nominal | มาตรฐาน metric pipe — DN50 ≈ 2 inch, DN100 ≈ 4 inch |
| NPT / BSP | Pipe thread | NPT (US tapered) vs BSP (UK parallel/tapered) — ห้าม mix |
| PN / Class | Pressure rating | PN16 = 16 bar (metric) · Class 150 = 285 psi @ ambient (US ANSI) |
| RPM | Revolutions Per Minute | รอบต่อนาที · มอเตอร์ทั่วไป 1,500/3,000 RPM @ 50 Hz |
| Footprint | พื้นที่ติดตั้ง | L × W mm หรือ m² — ตรวจให้ตรงกับ site condition |
| Service factor | SF | Mark-up เผื่อ overload · SF 1.15 = ทำงานได้ 115% ของ rated เป็นเวลาสั้นๆ |
หมวดที่ 4 — Performance Metrics
CATEGORY 04 · PERFORMANCE
ตัวชี้วัดประสิทธิภาพ
| Throughput | กำลังการผลิต | pcs/hr, kg/hr, ton/day — ให้แน่ใจว่าเป็น net (after defect) หรือ gross |
| Cycle time | เวลารอบ | เวลาผลิต 1 ชิ้น/รอบ · seconds/cycle หรือ minutes/cycle |
| Uptime | เวลาเดินเครื่อง | % — เครื่องอุตสาหกรรมระดับดี: 95-98% |
| Availability | ความพร้อม | uptime / planned production time × 100% — ส่วนหนึ่งของ OEE |
| OEE | Overall Equipment Effectiveness | Availability × Performance × Quality · World-class > 85% |
| MTBF | Mean Time Between Failures | ชั่วโมง — ยิ่งสูงยิ่งดี · 5,000-20,000 hr typical |
| MTTR | Mean Time To Repair | ชั่วโมง — ยิ่งต่ำยิ่งดี |
| Cpk / Ppk | Process Capability | Cpk > 1.33 = capable · > 1.67 = excellent |
| ppm | Parts Per Million | defect rate · 100 ppm = 0.01% · automotive Tier 1 มัก require < 50 ppm |
หมวดที่ 5 — Acceptance & Quality Testing
CATEGORY 05 · ACCEPTANCE
การทดสอบและรับมอบ
| FAT | Factory Acceptance Test | ทดสอบที่โรงงานผู้ผลิตก่อนส่งมอบ · ลูกค้าเดินทางไปดู |
| SAT | Site Acceptance Test | ทดสอบที่หน้างานหลังติดตั้ง · เริ่มนับ warranty หลังผ่าน |
| ITP | Inspection & Test Plan | แผนการทดสอบทุกขั้น · ระบุ test method, criteria, frequency |
| Hold Point | จุดหยุดบังคับ | ห้ามผลิตต่อจนลูกค้าอนุมัติ — strongest control |
| Witness Point | จุดดูได้ | ลูกค้ามีสิทธิ์ดู แต่ไม่ห้ามผลิตต่อ — observation only |
| Punch List | รายการที่ต้องแก้ | List ของ defect ที่ต้อง fix ก่อน final acceptance |
| NDT | Non-Destructive Test | UT (ultrasonic), RT (radiographic), MT (magnetic), PT (penetrant), VT (visual) |
| PMI | Positive Material Identification | ตรวจวัสดุจริงด้วย XRF — confirm ตรง grade ใน mill cert |
| Mill Cert | Mill Certificate | เอกสารยืนยัน chemistry + mechanical property ของ raw material |
หมวดที่ 6 — Commercial Terms
CATEGORY 06 · COMMERCIAL
เงื่อนไขทางการค้า
| EXW | Ex Works | ผู้ขายจัดของให้ที่โรงงาน · ผู้ซื้อจ่ายต่อ — risk transfer เร็วสุด |
| FOB | Free On Board | ผู้ขายจ่ายจนของขึ้นเรือ · ใช้กับ ocean freight |
| CIF | Cost Insurance Freight | ผู้ขายจ่าย shipping + insurance ถึงท่าเรือปลายทาง |
| DAP | Delivered At Place | ผู้ขายส่งถึงสถานที่ที่ตกลง · ผู้ซื้อทำ customs |
| DDP | Delivered Duty Paid | ผู้ขายจ่ายทุกอย่างถึงหน้างาน · risk transfer ช้าสุด |
| LD | Liquidated Damages | Penalty หาก delivery ช้า · ปกติ 0.5-1% ของ contract value/week |
| LC | Letter of Credit | Documentary credit · ธนาคารค้ำประกันการชำระ |
| BG | Bank Guarantee | Performance bond · ปกติ 5-10% ของ contract value |
| Milestone | Payment milestone | ตัวอย่าง: 30% PO · 50% pre-shipment · 20% SAT |
หมวดที่ 7 — Standards & Certifications
CATEGORY 07 · STANDARDS
มาตรฐานสากล
| ISO 9001 | Quality Management | certification ของบริษัท ไม่ใช่ตัวเครื่อง · standard baseline |
| ISO 14001 | Environmental Mgmt | มาตรฐานสิ่งแวดล้อม |
| ISO 45001 | Occupational H&S | เดิมคือ OHSAS 18001 · ความปลอดภัยและสุขภาพ |
| CE | Conformité Européenne | เครื่องที่ขายใน EU ต้องมี · ไม่ใช่ quality cert แต่เป็น compliance mark |
| IEC 60204 | Machinery Safety | ความปลอดภัยทางไฟฟ้าของเครื่องจักร |
| IEC 61439 | Switchgear Standard | มาตรฐาน switchgear & controlgear |
| ASME BPVC | Boiler & Pressure Vessel Code | มาตรฐาน vessel · "U-stamp" = ASME certified |
| API 610 | Centrifugal Pumps | มาตรฐาน pump สำหรับ oil & gas |
| ATEX / IECEx | Explosive Atmosphere | มาตรฐาน Ex zone · ใช้ใน hazardous area |
หมวดที่ 8 — Process Abbreviations
CATEGORY 08 · PROCESS
คำย่อในกระบวนการจัดซื้อ
| RFI | Request for Information | ขอข้อมูลพื้นฐาน supplier ก่อน RFQ |
| RFQ | Request for Quotation | ขอใบเสนอราคา |
| RFP | Request for Proposal | ขอ proposal (รวม technical solution + price) |
| ITT | Invitation to Tender | เชิญประมูลแบบเป็นทางการ — มักใช้ภาครัฐ/EPC |
| BAFO | Best And Final Offer | ใบเสนอราคาสุดท้ายในการเจรจา |
| PO | Purchase Order | คำสั่งซื้อ — สัญญาที่ผู้ซื้อออก |
| PR | Purchase Requisition | ใบขอซื้อภายในบริษัทก่อน PO |
| BOM | Bill of Materials | รายการชิ้นส่วน + ปริมาณ |
| SOW | Scope of Work | ขอบเขตงานในสัญญา |
| AVL | Approved Vendor List | List supplier ที่ผ่าน qualification |
| SCM | Supply Chain Management | การจัดการห่วงโซ่อุปทาน |
วิธีใช้ Glossary นี้กับใบเสนอราคาจริง
เมื่อรับใบเสนอราคาเครื่องจักรอุตสาหกรรม ทำ 3 ขั้น นี้ก่อนเข้าประชุมเปรียบเทียบ:
- Mark unknown terms — ขีดเส้นใต้ทุกคำที่ไม่แน่ใจความหมาย
- Lookup เป็นกลุ่ม — ใช้ glossary นี้หาคำตอบทีละหมวด
- Note ambiguous wording — ตัวเลขที่ระบุไม่ครบ unit หรือไม่มี condition (เช่น "350 kWh/Ton" ไม่ระบุ "guaranteed" หรือ "typical") = ต้องส่ง clarification กลับ supplier
Quick Quiz: ตอบเร็ว ตรวจความเข้าใจ
- ระบบไฟ 100 kVA, PF 0.85 → real power กี่ kW? (เฉลย: 85 kW)
- Hold Point ต่างกับ Witness Point ตรงไหน? (เฉลย: Hold = ห้ามผลิตต่อ, Witness = ดูได้แต่ไม่ห้าม)
- Incoterms EXW ผู้ขายรับผิดถึงจุดไหน? (เฉลย: แค่จัดของให้ที่โรงงานผู้ขาย — ผู้ซื้อจ่ายต่อทุกอย่าง)
- Cpk = 1.5 หมายถึงคุณภาพระดับไหน? (เฉลย: Capable — process ดี, แต่ยังไม่ excellent (> 1.67))
- เครื่อง 50 ppm defect rate = ของเสียกี่ %? (เฉลย: 0.005% หรือ 5 ใน 100,000)
ตอบถูก 4-5 ข้อ: พร้อมอ่านใบเสนอราคาได้คล่อง
ตอบถูก 2-3 ข้อ: ทบทวนหมวดที่ผิดก่อน compare quote
ตอบถูก 0-1 ข้อ: ใช้ glossary นี้เป็นแนวทาง หรือทำงานกับตัวแทนที่อธิบายให้เป็นภาษาไทยได้
ตอบถูก 2-3 ข้อ: ทบทวนหมวดที่ผิดก่อน compare quote
ตอบถูก 0-1 ข้อ: ใช้ glossary นี้เป็นแนวทาง หรือทำงานกับตัวแทนที่อธิบายให้เป็นภาษาไทยได้
RFQ Glossary PDF — 8 หมวด · 80 คำศัพท์
Reference card แบบ portrait 2 หน้า · พิมพ์ติดบอร์ดทีม Procurement ได้ · พร้อมตัวอย่างใบเสนอราคา annotated
เมื่อ Glossary ไม่พอ — กรณีที่ต้องส่ง Clarification
แม้รู้คำศัพท์ครบ ก็มี 3 สถานการณ์ ที่ต้องส่ง technical clarification กลับ supplier:
- Numbers ไม่มี condition — เช่น "350 kWh/Ton" ไม่ระบุ "guaranteed" หรือ "typical" หรือ "@ standardized test"
- Scope ambiguous — เช่น "installation included" ไม่ระบุว่ารวม mechanical, electrical หรือทั้งคู่
- Mixed units — เช่น พลังงานระบุ kW ในหน้าหนึ่ง แต่ kWh/Ton ในอีกหน้า — ต้องเช็คว่า consistent
ถ้าทีมไม่มีเวลาทำ clarification ทุก quote → ผ่านตัวแทนที่ทำงานกับ OEM โดยตรงจะเร็วกว่า — ตัวแทนที่ดีจะ pre-clarify ก่อนส่ง quote ให้ลูกค้าด้วยซ้ำ
สรุป — Glossary เป็น Reference, ไม่ใช่ Substitute สำหรับ Engineering Judgment
คำศัพท์ใน 8 หมวดนี้ครอบคลุม 80% ของใบเสนอราคาเครื่องจักรอุตสาหกรรมทั่วไป · อีก 20% คือ application-specific term ที่ต้องใช้ engineering knowledge ตีความ — เช่น metallurgy term ใน hardening machine, chemistry term ใน reactor, fluid dynamics term ใน pump
ขั้นตอนถัดไป: เมื่อเปรียบเทียบ quote 3-5 ราย ให้ดู Total Cost of Ownership — ราคาเครื่องเป็นแค่ส่วนหนึ่ง · บทความถัดไปในซีรีส์นี้เจาะลึก 7 ค่าใช้จ่ายซ่อนตลอดอายุเครื่อง 10 ปี ที่หลายโรงงานลืมคิด
*Glossary นี้ครอบคลุมคำศัพท์มาตรฐานในใบเสนอราคาเครื่องจักรอุตสาหกรรมทั่วไป (มูลค่า ฿2-30M) ที่นำเข้าจากต่างประเทศ — application เฉพาะทางอาจมีคำศัพท์เพิ่มเติมที่ไม่ได้ครอบคลุม · อ้างอิงมาตรฐาน: Incoterms 2020 (ICC), ISO/IEC standards (ISO.org), ASME BPVC (asme.org), API standards (api.org)
0 views
